Piecza zastępcza

Ogólny opis

Piecza zastępcza - jest sprawowana w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców.

Dołącz do grona rodzin zastępczych, podziel się domem  https://podzielsiedomem.pl/

Rodzinna piecza zastępcza.

Formami rodzinnej pieczy zastępczej w myśl ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej z dnia 9 czerwca 2011 roku (Dz.U. z 2025 r. poz. 49) są:
Rodzina zastępcza:

• spokrewniona – tworzą ją małżonkowie lub osoba samotna, wstępni lub rodzeństwo dziecka;
• niezawodowa, zawodowa, w tym zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego i zawodowa specjalistyczna – tworzą ja małżonkowie lub osoba niebędąca wstępnymi lub rodzeństwem dziecka;
• rodzinny dom dziecka - tworzą go małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim;

Rodzina zastępcza oraz rodzinny dom dziecka zapewniają dziecku całodobową opiekę i wychowanie.

Pełnienie funkcji rodziny zastępczej oraz prowadzenie rodzinnego domu dziecka może być powierzone osobom, które:

1. dają rękojmię należytego sprawowania pieczy zastępczej;
2. nie są i nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, oraz władza rodzicielska nie jest im ograniczona ani zawieszona;
3. wypełniają obowiązek alimentacyjny – w przypadku gdy taki obowiązek w stosunku do nich wynika z tytułu egzekucyjnego;
4. nie są ograniczeni w zdolności do czynności prawnych;
5. są zdolne do sprawowania właściwej opieki nad dzieckiem, co zostało potwierdzone:
   
   • zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia wystawionym przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej oraz
   • opinią o posiadaniu predyspozycji i motywacji do pełnienia funkcji rodziny zastępczej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka wystawioną przez psychologa
6. przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
7. zapewnią odpowiednie warunki bytowe i mieszkaniowe umożliwiające dziecku zaspokojenie jego indywidualnych potrzeb, w tym:
   1. rozwoju emocjonalnego, fizycznego i społecznego,
   2. właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,
   3. wypoczynku i organizacji czasu wolnego,
8. nie były skazane prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz nie figurują w bazie danych Rejestru Sprawcó Przestępstw na Tle Sksualnym;
9. w przypadku rodziny zastępczej niezawodowej co najmniej jedna osoba tworząca tę rodzinę musi posiadać stałe źródło dochodu.

Każda rodzina zastępcza objeta jest wsparciem Koordynatora Rodzinnej Pieczy Zastępczej, który udziela jej pomocy w realizacji zadań wynikających z pełnienia pieczy zastępczej. Rodziny zastępcze otrzymują również wsparcie specjalistyczne tj. psychologiczna, pedagogiczne, terapeutyczne w ramach funkcjonującego w Dziale Pieczy Zastępczej Poradnictwa.

Świadczenia dla rodzin zastępczych:

Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde dziecko przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania.

Zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 24 marca 2024 roku w sprawie wysokości kwot świadczeń przysługujących rodzinie zastępczej i prowadzącemu rodzinny dom dziecka, wysokości pomocy dla osoby usamodzielnianej oray wzsokođci kwot okređlonzch w umowach,  od dnia 1 czerwca 2024 wysokość świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej  wynosi:

- w rodzinie zastepczej spokrewnionej nie mniej niż 1002 zł,

-w rodzinie zastępczej zawodowej, niezawodowej i rodzinnym domu dziecka nie mniej niż 1517 zł.

Rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przysługuje dodatek  nie mniej niż 306 zł, powyższy dodatket przysługuje równiezż  na dziecko umieszczone na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Ponadto starosta może przyznać rodzinie zastępczej i prowadzącym rodzinny dom dziecka:

- dofinasowanie do wypoczynku dla dzieci poza miejscem zamieszkania dziecka,

- świadczenie na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z potrzebami przyjmowanego dziecka- jednorazowo,

- świadczenie na pokrycie kosztów związanych z wystąpieniem zdarzeń losowych lub innych zdarzeń.

Rodzina zastępcza zawodowa i niezawodowa może otrzymać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu jenorodzinnego, ponadto rodzina zastępcza zawodowa może raz do roku otrzymać świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przeprowadzeniem niezbędnego remontu mieszkania lub  domu jednorodzinnego. Natomiast rodzinny dom dziecka otrzymuje środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, w którym prowadzony jest rodzinny dom dziecka, środki finasowe na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z remontem lub ze zmianą lokalu w budynku lub domu, w którym jest prowadzony rodzinny dom dziecka- do wysokości środków określonych w umowie oraz środki finasowe na pokrycie innych niezbędnych i nieprzewidzianych kosztów związanych z opieką i wychowaniem dziecka lub funkcjonowaniem rodzinnego domu dziecka - do wysokości środków określonych w umowie.

Ponadto na każde dziecko wychowywane w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka przysługuje świadczeniw wychowawcze, które realizowane jest przez Zakład Ubezpieczen Społecznych. 

Pomoc dla usamodzielnianych wychowanków pieczy zastępczej:

Osobie opuszczającej, po osiągnięciu pełnoletności, rodzinę zastępczą, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo-wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo-terapeutyczną, zwaną dalej osoba usamodzielnianą, w przypadku gdy umieszczenie w pieczy zastępczej nastąpiło na podstawie orzeczenia sądu:

1. przyznaje się pomoc na:
   1. kontynuowanie nauki,
   2. usamodzielnienie
   3. zagospodarowanie
2. udziela się pomocy w uzyskaniu:
   1. odpowiednich warunków mieszkaniowych,
   2. zatrudnienia.
3. zapewnia się pomoc prawną i psychologiczną

Pomoc na kontyunuowanie nauki, usamodzielnienie i zagospodarowanie jest przyznawana osobie usamodzielnianej, która przebywała w pieczy zastępczej przez okres co najmniej:

1) 3 lata - w przypadku osoby usamodzielnianej opuszczającej rodzinę zastępczą spokrewnioną;

2) roku - w przypadku osoby usamodzielnianej opuszczającej rodzinę zastępczą niezawodową, rodzinę zastępczą zawodową, rodzinny dom dziecka, placówkę opiekuńczo - wychowawczą lub regionalną placówkę opiekuńczo - terapeutyczną;

Pomoc na kontynuowanie nauki, usamodzielnienie i zagospodarowanie jest przynawana na wniosek osoby usamodzielnianej. Wniosek o prznanie pomocy na kontynuowanie nauki i pomocy na usamodzielnienie osoba usamodzielniana składa w powiecie właściwym do ponoszenia wydatków na finansowanie pomocy na kontynuowanie nauki i usamodzielnienie za pośrednictwem ośrodka właściwego ze względu na miejsce pobytu osoby usamodzielnianej. Wniosek o przyznanie pomocy na zagospodarowanie oraz udzielenie pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych lub w uzyskaniu zatrudnienia składa się w powiecie właściwym ze względu na miejsce osiedlenie się osoby usamodzielnianej.

Warunkiem przyznania pomocy na kontynuowanie nauki i na usamodzielnienie jest złożenie wniosku oraz posiadanie zatwierdzonego indywidualnego programu usamodzielnienia, określającego w szczególności: zakres współdziałania osoby z opiekunem usamodzielnienia i sposób uzyskania przez osobę usamodzielnianą wykształcenia lub kwalifikacji zawodowych, pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunków mieszkaniowych oraz w podjęciu przez osobę usamodzielnianą zatrudnienia. 

Wysokość pomocy na usamodzielnienie jest uzależniona od okresu pobytu w pieczy zastępcznej oraz typu pieczy zastępczej w której osoba usamodzielniana przebywała i wynosi od 2500 zł do 9991 zł.

Pomoc na zagospodarowanie jest wypłacana jednorazowo, nie później jednak niż do ukończenia przez osobę usamodzielnianą 26 roku życia , w wysokości  nie mniej niż 2272 zł, a w przypadku osoby legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności w wysokści  nie mniej niż 4542 zł. 

Pomoc na kontynuowanie nauki przyznaje się osobie usamodzielnianej, jeżeli kontynuuje naukę:w szkole, w zakładzie kształcenia nauczycieli, w uczelni, na kursach, jeśli ich ukończenie jest zgodne z indywidualnym programem usamodzielnienia, u pracodawcy w celu przygotowania zawodowego. Wysokość pomocy na kontynuowanie nauki wynosi nie mniej niż 759 zł miesięcznie. Pomoc przyznaje się na czas nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez osobę usamodzielnianą 25 roku życia. Pomoc przysługuje w czasie trwania odpowiednio roku szkolnego, roku akademickiego, kursu albo przygotowania zawodowego.

Instytucjonalna piecza zastępcza

Instytucjonalna piecza zastępcza jest sprawowana w formie:

1. placówki opiekuńczo-wychowawczej;
2. regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej;
3. interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.

Do placówek kieruje powiat właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka.  W Bielsku-Białej zostało utworzone Centrum Obsługi Placówek Opiekuńczo- Wychowawczych, ul. Józefa Lompy 9/1, w skład którego wchodzi: 

• Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza nr 1 w Bielsku - Białej, ul. Lompy 9/2 – 14 miejsc,
• Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza nr 2 w Bielsku - Białej, ul. Lompy 9/3 – 14 miejsc,
• Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza nr 3 w Bielsku - Białej, ul. Pocztowej 21 – 14 miejsc 
• Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza nr 4 w Bielsku - Białej, ul. Pocztowa 24/2- 10 miejsc
• Placówka Opiekuńczo-Wychowawcza nr 5  "Słoneczny Dom" w Bielsku - Białej, ul. Cygańskiej 12 - 12 miejsc

Do skierowania do placówki wymagane są następujące dokumenty:

• odpis aktu urodzenia dziecka, a w przypadku sierot – aktu zgonu zmarłego rodzica,
• orzeczenie sądu o umieszczeniu dziecka w placówce albo wniosek rodziców dziecka, dziecka lub osoby trzeciej o umieszczenie dziecka w placówce,
• informacje o sytuacji prawnej dziecka, w tym informacje o sytuacji umożliwiającej przysposobienie,
• szczegółowe informacje o dziecku i jego sytuacji rodzinnej, w tym informacje o rodzeństwie,
• dokumentacja o stanie zdrowia dziecka, w tym karta szczepień,
• dokumenty szkolne, w szczególności świadectwa szkolne,
• diagnoza psychofizyczna dziecka,
• plan pracy z rodziną.

Wymagane dokumenty

Rodzina zastępcza:

1. wniosek o przyznanie świadczenia;

2. postanowienie sądu orzekające ustanowienie rodziny zastępczej;

3. orzeczenie o niepełnosprawności dziecka ( jeżeli posiada).

Osoba usamodzielniana:

1. wniosek o przyznanie pomocy;

2.zatwierdzony indywidualny program usamodzielnienia;

3. zaświadczenia potwierdzające kontynuowanie nauki ( w przypadaku ubiegania się o pomoc na kontynuowanie nauki);

4. zaświadczenia potwierdzające wysokość uzyskiwanych dochodów ( w przypadku ubiegania się o pomoc na usamodzielnienie i zagospodarowanie) takich jak np:

- zaświadczenie od pracodawcy o wysokości wynagrodzenia,

-decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przypadku otrzymywania świadczeń,

- zaświadczenia i decyzje potwierdzające dysponowanie innymi dochodami.

W przypadku składania kserokopii dokumentów należy przedłożyć ich oryginały do wglądu.

Podstawa prawna

 1. Ustawa z dnia 9.06.2011 roku o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej ( Dz. U. z 2025 roku, poz. 49).

2. Kodeks Postępowania Administracyjnego ( Dz. U. z 2024 roku, poz. 572 z póź. zm.).

3.Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22.12.2011 roku w sprawie instytucjonalnej pieczy zastępczej ( Dz. U. z 2011 roku, Nr 292, poz. 1720)

4.Uchwała Nr LXV/1452/2023 Rady Miejskiej w Bielsku-Białej z dnia 23.11.2023 roku w sprawie przyjęcia "Programu Wspierania Rodziny oraz Rozwoju Pieczy Zastępczej na lata 2024-2026".

Dział Pieczy Zastępczej

Bielsko-Biała, Plac Opatrzności Bożej 18, I piętro

1. Kierownik – mgr Mariola Kania-Waliszewska
   tel. 33/4960111, 534 571 684,godziny pracy: 7:30– 15:30
2. Przyjmowanie rodzin zastępczych oraz osób usamodzielnianych w sprawie uprawnień do świadczeń finansowych pokój 10 i 11:
   Poniedziałek: 10:00 – 12:00
   Wtorek: 13:00 - 15:00
   środa: 10:00 - 13:00
   czwartek: 12:00 - 14:00
   Tel. 33/4960115, 33/4960116, 512 317 874,
3. Przyjmowanie rodzin zastępczych oraz osób usamodzielnianych przez Koordynatorów Rodzinnej Pieczy Zastępczej:
   środa – od 10:00 do 13:00
   w pozostałe dni Koordynatorzy Rodzinnej Pieczy Zastępczej pracują w terenie.
4. Przyjmowanie kandydatów chętnych do sprawowania funkcji rodziny zastępczej - Gabriela Bret-Kozłowska, pokój nr 5
   tel.: 33/4960112, 534 576 211